Kanser, vücudumuzdaki hücrelerin intrinsik veya eksojen faktörlerce yapı olarak farklılaşması sonucu sınırsız bölünme yeteneği kazanan hücrelerdir.Bilindiği üzere kanser;bilim insanları tarafından yıllarca tedavisi için uğraş verilen bir hastalıktır.Büyük uğraşlar sarf edilen bu hastalığın yok edilmesi yüzyıllar boyunca süregelen bir hedeftir. Genel kullanılan tedaviler ise radyoterapi ve kemoterapidir. Radyoterapi ve kemoterapinin hastada kanserli hücrelerin yanında sağlıklı hücreleri de yok ettiği ve hastada kusma ,iştah kaybı,direnç düşüklüğü,halsizlik gibi daha birçok belirtiler tümöre karşı spesifik tedavilere olan ilgiyi arttırmaktadır.Kanserle mücadelede bunların dışında kişinin kendi bağışıklık sistemi de tedavi amacıyla kullanılabilir. Peki nasıl?

İmmünoterapi, kanserle savaşmak üzere vücudun kendi doğal savunmasını arttırmak için laboratuvar ortamında tasarlanan bir kanser tedavi edici bir türdür.Biyolojik terapi veya biyoterapi olarak da söylemi mevcut.Amaç tamamen kanserli hücreleri hedef alarak daha etkili tedavi sunmaktır.Örnek verilecek ise CAR T’yi söylemek uygundur.CAR T bir hücre tedavisidir.2012’de ilk olarak akut lenfoblastik lösemi hastası olan 7 yaşındaki Emily Whitehead’e uygulanmıştır. 2017’de Amerikan Gıda ve İlaç Yönetim Kurumu( FDA), tisagenlecleucel (Kmyriah) adlı bir CAR-T hücre tedavisini, B hücreli akut lenfoblastik lösemi (ALL) hastası çocuklar ve genç yetişkinlerde kullanılmak üzere onaylamıştır.

CAR T nasıl uygulanıyor diye sorulacak olunursa tedavide ilk adım lökaferezis (ing:leukapheresis)ile başlanıyor.Hastadan alınan kandan T hücreleri uzaklaştırılıyor ve laboratuvar ortamında bu hücrelere spesifik kimerik antijen reseptor (CAR) eklenmesiyle genetik açıdan yeni oluşturulan bu hücreler CAR T hücreleri adını alıyor.Daha sonra tekrar hastaya belirli aralıklar ile uygulanıyor.Yöntem aslında hastalığı ortadan kaldırmak değil tekrar etmesini engellemek açısından da önem taşıyor. Vücuda canlı hücrelerin gönderilmesi sebebiyle bu tedavi aynı zamanda canlı ilaç olarak da adlandırılmakta.

Peki CAR T hücre tedavisinin yan etkileri var mıdır?Bazı hastalarda ciddi yan etkiler gözlemlenebilir. CAR T hücreleri kanser hücreleri ile savaşacağı için yüksek miktar ateş ve verildikten sonraki günlerde tehlikeli derecede düşük kan basıncı gözlenenir. (CRS sendromu da denir) Diğer ciddi yan etkiler arasında nörotoksisite veya ciddi baş ağrısına neden olabilir.Bunun yanında tedavi kendi içinde birçok risk faktörünü de berbaberinde getirmekte.Kanser hücreleri çok hızlı mutasyon geçirme yeteneğine sahiptir. Bu sebeple bazı hastalarda bu tedaviye karşı direnç gelişebilir. Bununla birlikte hastanın durumu kötüye gidebilir.

Tedavinin Amerika Birleşik Devletleri ve Çin’de onkoloji merkezlerinde CAR T hücre tedavisi şu an için akut lenfoblastik lösemide kullanılacak olmasına karşın diğer kanser türleri için de çalışmaların yapılacağı belirtiliyor.Türkiye’de CAR T yöntemi henüz test aşamasında.